godlo2                             

Zespół Szkół Ogólnokształcących w Augustowie

I Liceum Ogólnokształcące im. Grzegorza Piramowicza

Gimnazjum Nr 4  

                              logomale120

Świat podobny do amatorskiego teatru

Świat podobny jest do amatorskiego teatru, więc nieprzyzwoicie jest pchać się w nim do ról pierwszych, a odrzucać podrzędne. Wreszcie każda rola jest dobra, byle grać ją z artyzmem i nie brać jej zbyt poważnie. (B. Prus)

Początki teatru

Początkowo zespół działał bez nazwy. Premierowy spektakl wiązał się z obchodami Dnia Nauczyciela w roku 1988 i był wystawiany trzykrotnie: dla szkoły, nauczycieli powiatu i województwa. Od początku teatr dbał o profesjonalizm wykonania i niekonwencjonalne rozwiązania sceniczne. Od roku 1995 z inicjatywy założycielki Bożeny Bendig teatr przyjął nazwę Res Humanae (łac. rzecz ludzka). Pierwotnie grupa organizowała występy w różnych miejscach szkoły (stołówka, piwnica, sala gimnastyczna), a także poza nią, np. w Osiedlowym czy Miejskim Domu Kultury, w Kościołach Augustowa i okolicy.

Siedziba teatru

Teatr funkcjonuje od początku istnienia przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Grzegorza Piramowicza w Augustowie - Śródmieście 31. Od roku 1999 posiada kameralną salę teatralną z widownią liczącą ok. 200 miejsc, magazyn strojów i rekwizytów. Na adaptację dawnej stołówki do potrzeb scenicznych grupa pozyskała fundusze z Fundacji im. Stefana Batorego, natomiast kurtynę ufundował poseł Krzysztof Anuszkiewicz. Kolejne fundusze, m.in. pozyskane z projektu Akademia Jutra i od sponsorów, pozwoliły na zakup profesjonalnego oświetlenia. W roku szkolnym 2007/2008 sala przeszła generalny remont. Pianino na użytek teatru ofiarowali natomiast rodzice Ewy i Jakuba – państwo Danuta i Krzysztof Turelowie.

Skład zespołu

Przez teatr przeszło około 300 licealistów, niektórzy z uczniów już w gimnazjum próbują swoich sił na deskach scenicznych. Najczęściej ścisły skład zespołu w danym roku szkolnym zamyka się w granicach 20-25 osób. Chlubną kartę w historii szkolnego teatru zapisała klasa humanistyczna – abiturienci z roku 1995. Ich repertuar był bardzo zróżnicowany: od nastrojowych wieczorów poetyckich (np. W wolnych chwilach przed śmiercią – Zaduszki 1992) przez satyryczne Pożegnanie z rewolucją (listopad tego samego roku) po słynny musical Panieński wieczór z roku 1993, w którym w głównych rolach wystąpiły: Karolina Kozłowska, Agnieszka Bobran, Joanna Kuklińska, Katarzyna Ostrowska, Iwona Karbowska i Urszula Narolewska. Swój udział w tym przedsięwzięciu mieli też chłopcy: Roman Bielewicz i Szczepan Fiedorowicz. Tradycje musicalu teatr odnowił w roku 2008 widowiskiem z życia współczesnej szkoły Brzydkie kaczątko?

Podobnie bardzo twórczy byli uczniowie klasy humanistycznej – absolwenci z roku 2004. Co roku musimy żegnać maturzystów, którzy niejednokrotnie byli głównymi filarami grupy, ale ciągle przybywają młodzi utalentowani ludzie. W ten sposób dzięki staraniom wielu pokoleń teatralnych, a przede wszystkim inicjatorki utworzenia sceny szkolnej Res Humanae działa do dzisiaj! Kiedy pierwsi artyści występowali na scenie, najmłodsi, grający aktualnie w teatrze, jeszcze się nie urodzili!

Założyciel i kierownik teatru. Wspótwórcy.

Założycielem teatru, a także reżyserem zdecydowanej większości widowisk jest absolwentka i nauczycielka I Liceum Ogólnokształcącego w Augustowie, polonistka i instruktor teatralny Bożena Bendig (z domu Badowska). Jest ona również autorką około osiemdziesięciu scenariuszy spektakli wystawianych przez młodzież. Zaprosiła też kolejno do współpracy profesjonalistów związanych z łódzką „Filmówką” – Marka Cichuckiego, Agnieszkę Greinert z Marcinem Janiszewskim, Bohdana Porębę (patrz rozdział Nasi mistrzowie).

Repertuar

Bardzo zróżnicowany pod względem tematyki i formy, dający szansę prezentacji różnych talentów: dramatycznych, komediowych, muzycznych czy tanecznych. Podobnie bogata tematyka: młodzież często podejmuje problemy związane z istotą człowieczeństwa, patriotyczne, religijne. Tworzy nastrojowe kawiarenki poetycko-muzyczne. Dostarcza też godnej rozrywki. Pełny przegląd prezentacji scenicznych zawiera Kalendarium spektakli teatru.

Już w początkach istnienia teatru ciekawą inicjatywą stały się kawiarenki poetycko-muzyczne, które cieszą się do dziś dużą popularnością. W historii szkolnego ruchu teatralnego znacząco zapisała się Kawiarenka paryska (kl. IV b- absolwenci 1996). Kankan, piosenka, cyganeria artystyczna, świat paryskich kabaretów – ożyły w salach szkoły i Miejskiego Domu Kultury. W swych kawiarenkowych wędrówkach młodzi aktorzy Res Humanae trafili też m.in. na Dziki Zachód (1997), przedwojenne podwórko (2001), do odległych egzotycznych krajów (2000), w mroczne czasy średniowiecza (2006) czy ponownie do Paryża (2011) i w lata dwudzieste minionego wieku (2011).

Do tradycji teatru należą również spektakle wystawiane w kościołach Augustowa i okolicy. Członkowie trupy przez pięć lat wystawiali (za każdym razem według innego scenariusza) Misteria Męki Pańskiej, w których główną rolę Chrystusa kreowali kolejno: Krzysztof Grabala, Krzysztof Kaszuba, Wojciech Trzciński, Kamil Grajewski i Maciej Karecki. Wystawiano też wielokrotnie Jasełka Bożonarodzeniowe, inne teksty o tej tematyce to spektakl dla uczczenia 450-lecia istnienia Parafii NSJ w Augustowie (1999) czy 25 – lecia Pontyfikatu Jana Pawła II. Dwukrotnie widowiska grupy podziwiał Biskup Diecezji Ełckiej. Niezwykłym wydarzeniem w historii teatru było ostatnie misterium, w którym wykorzystano stacje wykonane dla Jasnej Góry przez Jerzego Dudę-Gracza. Prapremierę graliśmy w szkole w przeddzień śmierci Papieża, premierę w bazylice NSJ - dzień po śmierci Jana Pawła II. Jest on uwidoczniony na jednej ze stacji wykorzystanych w spektaklu. Dla wiernych i aktorów było to niezwykłe duchowe przeżycie.

Członkowie teatru Res Humanae żywo angażują się w działania mające na celu kształtowanie postaw tolerancji i miłości bliźniego. Spektakle Czas pojednania i Boże, daj mu dom – prezentowane w ramach konkursu o tematyce AIDS – zajęły w latach 1996 i 1998 I miejsce w województwie. Ponadto ten sam temat uczniowie podjęli w widowiskach Wszystko się może zdarzyć..., Życie to nie teatr, czyli Sami o sobie... oraz Świat bez AIDS – opowieść nie całkiem fantastyczna (. Z ich inicjatywy w grudniu 1999 r. odbył się wspólny koncert uczniów i nauczycieli pod hasłem Dla wszystkich starczy miejsca. Zajęli się też edukacją zdrowotną młodszych dzieci (Niezwykła lekcja wychowawcza – 1999). Brali też udział w projekcie Telewizji Białystok Miejska Dżungla (2012). Odnoszą liczne sukcesy w wojewódzkim konkursie na piosenkę autorską MAT- wygrywa miłość, akceptacja, tolerancja (patrz sukcesy indywidualne).

W ostatnich latach trudne problemy związane ze współczesnością i istotą człowieczeństwa podejmowali w spektaklach Pakt o nieagresji (współpraca z Markiem Cichuckim, 2007), Dzidziuś Pana Laurenta Rolanda Topora (premiera 2008), Kowal, pieniądze i gwiazdy Jerzego Szaniawskiego (współpraca z Bohdanem Porębą, 2012) czy Trzy królestwa Pawła Leszkowicza (2013).

Teatr stworzył też oprawę artystyczną wielu uroczystości patriotycznych szkolnych i miejskich. Warto przypomnieć choćby kostiumowy spektakl Penelopy (Święto Niepodległości w roku 1996, 2011), widowisko Od konstytucji do... konstytucji (1997), Guziki – spektakl dla uczczenia pamięci ofiar zbrodni katyńskiej (2000) czy Słodko jest umierać za ojczyznę (2004, 60-rocznica Powstania Warszawskiego, aktorzy rekrutowali się głównie z klasy humanistycznej II d). Członkowie teatru wraz z opiekunką współuczestniczyli też w przygotowaniu z inicjatywy MDK jubileuszowego widowiska Skarb Augusta (2007, reż. Piotr Kowalewski). Teatr stworzył także niezwykłą oprawę artystyczną uroczystości jubileuszowych szkoły: Upływa szybko życie ( 75-lecie szkoły,2002), Ta nasza młodość ( 80-lecie,2007), Jak zatrzymać chwile te (85-lecie, 2012).

Należy także wskazać na występy monograficzne, poświęcone wielkim postaciom kultury, np. widowiska oparte na twórczości Agnieszki Osieckiej Ja nie chcę umierać (1997), Nie odkładajcie na później miłości (2010), Bułata Okudżawy Dopóki nam ziemia kręci się (2000), Zbigniewa Herberta Lekcja gorzkiego patriotyzmu (1998, 2009), Wisławy Szymborskiej Zaduszki z Szymborską (1996) czy Jacka Kaczmarskiego Co z tą Polską ? (2004, aktorzy rekrutowali się głównie z klasy II b – współpraca z Ireną Nowicką) czy Agnieszki Osieckiej i Jeremiego Przybory Listy śpiewające….(2013).

Mianem prezentacji autotematycznych niewątpliwie można określić spektakle Teatr musi grać (1996, nowa wersja -2008) czy Mózg wariata na scenie, czyli rzecz niebywałej dotąd piękności (2012, na motywach pism teoretycznych Witkacego).

Po komediową klasykę aktorzy sięgnęli co najmniej trzykrotnie: Szofer Archibald M. Pawlikowska-Jasnorzewska (1990), Pigmalion J. B. Shawa (2005), Męczeństwo Piotra O’heya S. Mrożek (teatr czytany,2011).

            W ramach teatru, przygotowując z sukcesem monodramy (m.in. Dariusz Prokop, Paweł Leszkowicz, Klaudia Charko, Paula Wyszyńska) czy tworząc samodzielnie lub z zespołem własne teksty widowisk (patrz kalendarium) wystawianych przez teatr, mogą się też rozwijać indywidualności twórcze.

Warto dodać, że niektóre spektakle teatr wystawiał w języku angielskim (dwukrotnie Hands – 2006, 2007, współpraca z Ireną Nowicką oraz Dziennik Bridget Jones współpraca z Katarzyną Witkowską-Skowrońską, 2003) lub francuskim (Paryż, miłość i my, współpraca z Renatą Kazimierczuk, 2011).

Intensywny rozkwit życia teatralnego zaowocował także gorąco przyjętymi przez młodzież występami pedagogów: Wspomnienia starych belfrów z okazji Dnia Dziecka (1993) i spektakl na Dzień Nauczyciela (1996, z klasą humanistyczną II d; 2003). Niektórzy nauczyciele często występowali w kawiarenkach i koncertach, tu warto wymienić panów Tomasza Sobieskiego, Tomasza Skowrońskiego i Mirosława Łukaszewicza.

Widownia

Odbiorcy to pierwotnie głównie uczniowie, rodzice i nauczyciele macierzystej szkoły. Zawsze gościnne kino Iskra, Miejski oraz Osiedlowy Dom Kultury, a także Kościoły Augustowa i okolicy otwierały perspektywy na znacznie szerszą widownię. Niektóre spektakle grane były dla przedszkolaków, dzieci ze szkół podstawowych czy w ramach akcji charytatywnej na rzecz hospicjum na miejskim rynku. Młodzi artyści uczestniczyli także w występach poza swoją miejscowością. Węgorzewo, Suwałki, Monkinie, Sztabin, Janówka, Żarnowo, Lipsk – to tylko nieliczne z miejsc, które odwiedzili na trasie swej teatralnej wędrówki. Uczestniczyli w przeglądach teatralnych w Turku, Białymstoku, Suwałkach czy Łomży. Dwukrotnie mieli zaszczyt zaprezentowania się na Jasnej Górze w Częstochowie (widowisko Ave Maria – 1999 i Tysiąclecie chrześcijaństwa w Polsce – 2001) przed kilkutysięczną widownią. Współpracowali także z młodzieżą litewską, dla której w ramach obchodów Polsko-Litewskich Dni Kultury Chrześcijańskiej wystawili spektakl Polskie Betlejem (2001), a wspólnie z nią i młodzieżą z Sejn w następnym roku Ręce – w czasie warsztatów- w Smolanach, Sejnach i Augustowie. Grupa z teatru Res Humanae reprezentowała młodzież polską w czasie wizyty na Litwie w latach 1999 i 2001. Swoje spektakle prezentowała też dla gości z Libanu (współpraca z Polską Akcją Humanitarną – 2006) i całej Europy (2007- Europejski Tydzień Lasów). W ostatnich latach teatr nawiązał współpracę z grupą artystyczną M.A.G.i A. (opiekun Małgorzata Badache) i dwukrotnie wystąpił w Warszawie w Liceum Ogólnokształcącym im. A. Osieckiej Nie odkładajcie na później miłości (2010), Mózg wariata na scenie, czyli rzecz niebywałej dotąd piękności (2012). Również grupa z Warszawy dwukrotnie wystąpiła w Augustowie z koncertem muzycznym. Oto kilka opinii o naszych spektaklach: Jesteśmy pod wrażeniem talentu i profesjonalizmu Pani uczniów (dyrektor Anna Michałowska do dyrektor Joanny Lisek), … z taką wspaniałą grupą możesz świat podbijać, a spektakl rewelacyjny… chwała dla Waszej szkoły i Augustowa… strasznie się cieszę, że nasi uczniowie mogli Was podziwiać Małgorzata Badache).

Bardzo miłą niespodzianką, zwłaszcza dla instruktora grupy i starszych członków teatru, była też obecność na widowni absolwentów naszej szkoły, studiujących aktualnie w Warszawie.

Rekordy odnotowane w kronice teatru:

  • Justyna Łukaszewicz, Sylwia Makowska, Katarzyna Omiljan i Agnieszka Zwirowicz (absolwentki 1999) w ciągu czterech lat pracy wystąpiły na scenie około siedemdziesiąt razy,
  • najdłuższy staż w teatrze, licząc od pierwszego do ostatniego występu, zaliczyły: Anna Bendig (9 lat), Agnieszka Sołtys (6 lat), Małgorzata Harasim, Marta Nowicka i Anna Dobrowolska (po 5 lat), Aleksandra Szczerba (to już 5 rok i ciągle trwa!)
  • rekord ilości prezentacji pobił spektakl Takie było Twoje ukrzyżowanie, Boże – łącznie 13 występów w latach 1996, 1997 i 2002,
  • najliczniejszą widownię (w czasie jednej prezentacji) miało widowisko Ave Maria z 1999 r. – ponad półtora tysiąca widzów na Jasnej Górze w Częstochowie,
  • najliczniejszy zespół teatralny na scenie - Jak zatrzymać chwile te (85-lecie szkoły, 2012) – 46 osób.

Nagrody zespołowe:

Trzykrotny tytuł laureata Podlaskiego Forum Teatrów Dzieci i Młodzieży Szkolnej

  • 2000, Czerwony Kapturek - tytuł został zdobyty przez doraźnie utworzony na użytek festiwalu Teatr klasy II b, działający pod opieką Bożeny Bendig we współpracy z wychowawcą Bogusławem Ratkiewiczem,
  • 2005, Łza zmartwychwstania - niezwykłe Misterium Męki Pańskiej ze stacjami Jerzego Dudy-Gracza (scenariusz i reżyseria Bożena Bendig, pomysł wykorzystania dzieł Dudy Gracza ks. Tomasz Kopiczko).
  • 2007, Pakt o nieagresji autorki scenariusza - uczennice: Anna Kawka, Małgorzata Sobolewska, Karolina Stankiewicz Joanna Turowska, reżyseria Marek Cichucki (warsztaty) we współpracy z Bożeną Bendig.

Dwukrotne zdobycie I miejsca w województwie za spektakl związany z problematyką AIDS w konkursach Wierni, wolni, tolerancyjni, Rodzina w dobie AIDS

  • 1995/1996, Czas pojednania (scenariusz i      reżyseria Bożena Bendig),
  • 1997/1998, Boże, daj mu dom (scenariusz i      reżyseria Bożena Bendig).

Zdobycie I nagrody na szczeblu powiatu w konkursach

  • Porozmawiajmy      o AIDS: Świat bez AIDS – opowieść nie całkiem fantastyczna (także publikacja      scenariusza uczniowskiego Urszuli Gnojnickiej przygotowanego pod opieką Bożeny      Bendig w wydawnictwie ogólnopolskim ) –2005,
  • za spektakl o tematyce związanej z      przeciwdziałaniem agresji - 2007.

Zdobycie głównej nagrody na Przeglądzie Teatralnym Zwierciadła w Białymstoku w roku 2012 za spektakl Mózg wariata na scenie, czyli rzecz niebywałej dotąd piękności (scenariusz B. Bendig -na motywach pism teoretycznych Witkacego, reżyseria B. Bendig).

Nagrody indywidualne członków zespołu zawarte zostały w osobnym rozdziale.

Nasi przyjaciele

Od początku istnienia teatr mógł liczyć na życzliwość i opiekę kolejnych Dyrektorów Szkoły: Zdzisława Badowskiego, Stanisława Budnika i Joanny Lisek. Zawsze mogliśmy też liczyć na zainteresowanie i życzliwe wsparcie duchowe oraz materialne Władz Powiatu i Miasta: Starosty Franciszka Wiśniewskiego, Wicestarosty Jarosława Szlaszyńskiego, Naczelnik Wydziału Edukacji Bożenny Kondrackiej oraz wieloletniego Burmistrza i Posła na Sejm RP Leszka Cieślika. Bardzo dobrze układała się wieloletnia współpraca z Parafiami Augustowa i okolicy. Naszymi partnerami w twórczości artystycznej były także Kino Iskra, Miejski i Osiedlowy Dom Kultury, działający w ramach Spółdzielni Mieszkaniowej w Augustowie, przez wiele lat pod przewodnictwem aktualnego Burmistrza Kazimierza Kożuchowskiego. Nawiązaliśmy też współpracę z Terenową Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną. Także w czasie kadencji Posła Krzysztofa Anuszkiewicza czuliśmy, że o nas pamięta, wspiera inicjatywy, podsuwa pomysły. Do mecenasów teatru należeli także British American Tabacco, księgarnia Atena, ASS Społem, Jerzy Dobrowolski, Lucyna i Kazimierz Szmyglowie, Zofia i Jan Granaccy, Andrzej Otto, Bogumiła Malinowska oraz Beata Mrozicka.

Organizując liczne konkursy teatralne i recytatorskie na szczeblu powiatu oraz wystawiając spektakle, nawiązaliśmy współpracę z nauczycielami innych szkół zainteresowanymi twórczością sceniczną, m.in. z muzykami: Grzegorzem Sobczakiem, Zdzisławem Rutkowskim i pasjonatami teatru i tańca: Ewą Chodacz, Dorotą Sikorą, Joanną Hejduk, Haliną Poźniakowską, Tomaszem Choroszewskim i Janem Saczko. Janina Pietrzak, Janina Kleczkowska, Jarosław Szlaszyński i Wiesław Nowicki wspierali nas jako rzeczoznawcy historii Augustowa i naszej szkoły. Za rozpowszechnianie i dokumentowanie naszej twórczości dziękujemy regionalnej prasie i telewizji kablowej oraz Jerzemu Lechowi, Jerzemu Stankiewiczowi i operatorowi filmowemu Krzysztofowi Wojciechowskiemu..

Dziękujemy również nauczycielom i pracownikom naszej szkoły, rodzicom oraz innym życzliwym ludziom za wsparcie w działalności teatralnej: m.in. konsultację historyczną (Helena Mancewicz), choreograficzną (Joanna Lisek, Krzysztof Smoleński, Sandra Galicka), współpracę muzyczną (Joanna Pożarowska, Dorota Bujnowska, Grzegorz Sobczak, Jan Mickiewicz, Zdzisław Rutkowski), sceniczną (Elżbieta Klekotko, Irena Nowicka, Barbara Sadowska, Bożena Kulikowska, Helena Mancewicz, Irena Nowicka, Krystyna Miezio, Elżbieta Karniłowicz, Wiesława Borowska-Gulan, Katarzyna Witkowska- Skowrońska, Alina Bibińska, Dorota Dobrowolska, Dorota Dobrzyniewicz, Krystyna Chełmińska, Alina Wąż, Jolanta Bukowska, Renata Kazimierczuk, Tomasz Sobieski, Tomasz Skowroński, Mirosław Łukaszewicz, Tomasz Bendig, Mieczysław Wąż, Jan Mickiewicz, Bogusław Ratkiewicz, Andrzej Stachowski), translatorską (Irena Nowicka, Katarzyna Witkowska-Skowrońska, Joanna Ostapowicz, Renata Kazimierczuk), komputerową (Elżbieta Buziuk, Bogusław Ratkiewicz, Tomasz Bendig), opiekuńczą (Elżbieta Klekotko, Bogna Sieńko, Joanna Hejduk, Jadwiga Kozłowska, Alicja Poskrobko) pomoc w przygotowaniu i transporcie oświetlenia, nagłośnienia, dekoracji i kostiumów (Mirosława Skorupa, Tomasz Bendig, Roman Zygmuntowicz, Wojciech Bućwiński, Dariusz Sieńkowski, Wiesław Milewski, Jarosław Czerwiński, Stanisław Smykowski, Wiesław Kowalewski, Janusz Prusek, Sławomir Suchodolski, Andrzej Klukowski, Jacek Jacewicz, Krzysztof Uliś), finansową (Komitet Rodzicielski, Stowarzyszenie Rodziców na Rzecz Zespołu Szkól Ogólnokształcących, Rada Rodziców). Wiele zawdzięczamy państwu Izabeli i Wiesławowi Piaseckim, którzy gościli w domu letniskowym w czasie warsztatów panią Greinert i pana Janiszewskiego oraz państwu Agnieszce i Robertowi Charko, podejmujących członków grupy Magia. Rodzice zapewnili też Klaudii przejazd na Słowację celem udziału w międzynarodowym konkursie na monodram. Nie możemy także zapomnieć o życzliwości pani Ireny Liszewskiej, która wiele lat wspomagała zgłodniałych artystów podczas wielogodzinnych prób, a publiczność w trakcie wieczornych kawiarenek.

Dziękujemy też wszystkim innym życzliwym ludziom, których nie zabrakło na naszej teatralnej drodze, a przede wszystkim publiczności, która przez 25 lat wiernie nam towarzyszyła. Bez niej Szkolny Teatr Res Humanae by nie istniał!

Młodzież skupiona wokół Res Humanae to niewątpliwie elita artystyczna Piramowicza. Z roku na rok rośnie liczba członków zespołu, młodzi ludzie za zaszczyt poczytują sobie przynależność do trupy, uwielbiają pracę z Bożeną Bendig, która umie się wsłuchać w rytm młodzieńczej wrażliwości. Dziewczęta i chłopcy właśnie za sprawą polonistki pojęli, że cała ta zabawa w teatr nie tyle polega na odegraniu sztuki, co na niezliczonych próbach, na uczestnictwie w akcie tworzenia, gdzie ścierają się poglądy i gdzie zawsze jest miejsce na cząstkę samego siebie, dorzuconą do spójnej całości. Teatr szkolny (...) pełni funkcję szkolnego ambasadora kulturalnego. (Gazeta Współczesna, nr 111/1998 r.)

                                                                                                                          opracowała Bożena Bendig